| قلم چاپ | اندازه فونت |  |
| |||||
ارزیابی علم و فناوری در ایران : چهارشنبه : 08 مهر 1388 اهمیت روزافزون علم و فناوری به عنوان زیربنای توسعۀ اجتماعی و اقتصادی جایگاه خاصی به مباحث و زمینه های کلی معطوف به علم و فناوری نظیر فلسفه علم و فناوری، پیشبینی و آینده پژوهی علم و فناوری و مدیریت علم و فناوری بخشیده است. در میان مباحث و زمینه های مزبور، ارزیابی علم و فناوری ویژگیهای مهمی دارد که موجب تمایز و اهمیت نسبی آن در عمل میشود. این ارزیابی در پی ترسیم تصویری واقعی از وضعیت علم و فناوری در چارچوب یک بنگاه یا یک کشور و بررسی و تحلیل زمینه ها و عوامل مربوط با استفاده از روشهای علمی است. ارزیابی علم و فناوری، فراتر از واقع نمایی صرف، شامل نوعی سنجش و داوری نیز هست و با استمداد از تجربه گذشته نوری به راه آینده می افکند. بنابراین مقدمهای برای آینده نگری و آینده پژوهی و امری ضروری برای سیاستگذاری و تعیین و تدوین راهبردها و برنامه های علم و فناوری است. از این رو دانشی کاربردی است که فواید بسیار دارد. همین فواید است که آنرا به صورت فرایندی رو به توسعه در آورده که دولتها، سازمانهای بین المللی و بنگاههای خصوصی به اجرای آن همت میگمارند و از نتایج و آثار آن بهره های فراوان میبرند. ارزیابی علم و فناوری در جهان پیشینهای نزدیک به چهار دهه دارد. این ارزیابی اکنون در بیشتر کشورهای صنعتی به طور منظم و توسط مؤسساتی در بخش عمومی یا خصوصی انجام میشود. در سالهای اخیر برخی کشورهای در حال توسعه نیز گامهایی در مسیر انجام آن برداشته اند. شماری از سازمانهای بین المللی هم گزارشهای ادواری در این زمینه منتشر می نمایند. لیکن ارزیابی علم و فناوری در کشور ما گامهای اولیه را برمیدارد. صرفنظر از گزارشهای مفیدی که بنحوی به بررسی فعالیتهای تحقیقاتی و آموزشی و فرهنگی در کشور پرداخته اند، تصویب عناوین شاخصهای ارزیابی علم و فناوری در شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال گذشته نقطۀ عطفی در ورود ایران به عرصه کشورهایی محسوب میشود که بطور جدی به این مقوله میپردازند. عناوین شاخصهای علم و فناوری مبنای لازم را برای ارزیابی حاضر فراهم ساخت. پس از آن فرایند ارزیابی تعیین شد و گردآوری، اعتبارسنجی و پردازش اطلاعات لازم صورت پذیرفت. سپس شاخص ها محاسبه شد و در قالب جداول و نمودارها ارایه گردید. در نهایت بررسی تحلیلی سامانۀ علم و فناوری مجموعاً روشی نسبتاً جامع را برای تدوین SWOT شاخصها به همراه تحلیل گزارش ارزیابی علم و فناوری کشور فراهم نمود. این گزارش تصویر روشنی را از وضعیت علم و فناوری کشور ترسیم میکند و حاوی پیشنهادهایی اساسی برای بهبود این وضعیت است. بدیهی است اجرای این پیشنهادها که عمدتاً جنبۀ فرابخشی دارد مستلزم مشارکت و همکاری دستگاهها و مسؤلان پژوهشی، آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشور است و انتظار میرود تا در روندی دراز مدت جامۀ تحقق بپوشد. از این رو بر مبنای این گزارش پیشنهادهایی کم شمار و قابل اجرا در کوتاه مدت نیز به طور جداگانه به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارایه شده است تا با عنایت به آن برخی از مشکلات حاد سامانۀ علم و فناوری کشور گشوده شود.
|